سردرد
 سردرد

سردرد

 

سردرد یکی از علل شایع درد در انسان می باشد که دارای علل ساده و گاهی خطر ناک می باشد .در برخورد با بیمار سردرد دقت و تبحر پزشک بسیار مهم است معمولا علت سردرد بسیار ساده و با درایت قابل درمان است .

 

سردرد با منشائ گردنی :

یکی از علل سردرد که قالبا با سردرد میگرنی اشتباه می شود و بعضا بیماران تحت درمان با داروهای ضد میگرن حتی به مدت سالها قرار میگیرند این نوع سردرد است .در این نوع سردرد با دتوجه به ارتباط گردش خون سر با گردن و ارتباط سیستم عصب رسانی گردن با سر در اثر گرفتگی عضلات گردن بیمار احساس سردرد با شدتهای کم کتوسط و یا حتی شدید می گردد.این بیماران گاهی بعنوان میگرن شناسایی و درمان می شوند .در صورتیکه با بررسی دقیق شرح حال معاینه فیزیکی و رادیوگرافی می توان به تشخیص رسید و با تجویز ورزش صحیح اصلاح وضعیت ایستادن نشستن خوابیدن اصلاح نوع فعالیت در محیط کار و خانه دارو درمانی منطقی به کار گیری روشهی طب فیزیکی برای اصلاح ساختار ستون فقرات گردنی مشکل بیمار قابل حل خواهد بود.

 

نکات قابل توجه در سردرد:

  • علل :شایعترین علت سردرد سردرهای فشاری ناشی از استرسها اسپاسم عضلات گردن و موارد مشابه می باشد.با ابتلا به سردرد نگران نشوید زیرا با بیماری قابل درمانی روبرو هستیدولی توجه به آن ضروری است.
  • سن بیمار: بعضی از بیماریها در سنین خاصی بروز می کنند.اوج پیدایش درد میگرنی در ۲۰ تا ۳۵ سالگی است. آرتریت تمپورال تقریبا همیشه پس از ۴۵ سالگی بروز می‌کند. سردردهای ناشی از تومورهای مغزی در میانسالی و بیشتر سردردهای مزمن روزانه در سنین جوانی روی می‌دهد.
  • جنس بیمار: شیوع میگرن در زنان چند برابر مردان است و بر عکس سردردهای کلاستر در مردان بیشتر دیده می‌شود.
  • محل درد و چگونگی آغاز سردرد :سردرهایی که در کل سر احساس می شوند قالبا از نوع فشاری هستند.و سردرهای ناحیه گیجگاهی می توانند منشا میگرنی و یا اختلال مفصل فک ناشی از مشکلات دهان و یا دندان را داشته باشند
  • کیفیت درد و طول مدت درد
  • عوامل تشدید کننده به وجود آورنده سردرد و عوامل تسکین دهنده
  • نشانه‌های همراه
  • سابقه خانوادگی و مصرف دارو

انواع سردرد

 

سردرد به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.

سردردهای اولیه عبارتند از:

سردرد میگرنی- سردرد خوشه‌ای Cluster headache و سردرد مزمن روزانه headache Tension .

 

سردردهای ثانویه علل و پاتولوژیهای متعددی دارندو منشائ آنها از ارگانهای دیگر بدن است مانند علل کلیوی ،علل ناشی از بیماریهای غد د مانند تیرویید.

میگرن:حدود۱۰-۱۵ در صد افراد جامعه دچار میگرن هستند شیوع میگرن در زنان تقریبا ۳ برابر مردان است.اغلب سردرهای فشاری را با میگرن اشتباه گرفته و سالها بیماران راتحت درمان قرار می دهندو

معرفي يك نمونه مبتلا به سردردو نحوه بررسي:

خانمي 32 ساله به علت سردردهاي راجعه فرونتال مراجعه مي‌کند. اين سردردها از يک‌ماه قبل شروع شده‌اند و شدت و دفعات آنها ظرف چند روز اخير به طور دايم افزايش يافته است. بيمار عنوان مي‌کند که دچار استرس در محل‌ کار و کم‌خوابي نيز هست...

نکاتي که بايد مورد توجه قرار گيرند

ارزيابي: آيا سردرد بيمار اوليه است (تنشي، ميگرن يا خوشه‌اي) يا ثانويه به يک علت زمينه‌اي است؟

شرح ‌حال: شرح حال نقش بسيار مهمي در تشخيص ايفا مي‌کند. بسياري از متخصصان طرفدار استفاده از جداول ثبت روزانه علايم هستند که بيماران براي تعيين الگوي زماني سردرد خود در خانه آنها را پر مي‌کنند. براي هر يک از انواع سردرد بايد به نکات خاصي در شرح حال توجه کرد. توجه به سير زماني و طول مدت انواع سردرد ضروري است. بايد کيفيت سردرد (مداوم، ضرباني، تيز) و شدت آن مشخص شود که براي اين کار مي‌توان از مقياس‌هاي آنالوگ بصري(1) براي درد کمک گرفت. درباره علايم همراه مانند آبريزش بيني يک‌طرفه (سردرد خوشه‌اي) يا اورا (ميگرن) بايد پرس‌وجو کرد. به علاوه توجه به عوامل ايجادکننده و تخفيف‌دهنده سردرد حايز اهميت است. برخي بيماران عوامل برانگيزاننده شناخته‌شده‌اي دارند. سابقه خانوادگي، مصرف کافئين و استفاده از داروها يا ترکيبات گياهي مي‌توانند در بروز سردرد نقش داشته باشند. توجه به جنبه‌هاي
رواني- اجتماعي مانند عوامل استرس‌زاي جديد، حمايت محيط و ترس‌ها و انتظارات بيمار ضروري است.

معاينه: شروع معاينه با يک مشاهده کلي است: آيا بيمار بدحال به نظر مي‌رسد؟ کنترل‌هاي استاندارد مانند اندازه‌گيري فشار خون مهم هستند. معاينه نورولوژيک مرتبط شامل معاينه ته چشم در صورت غيرقطعي بودن تشخيص يا شک به وجود پاتولوژي داخل جمجمه ضروري است. معاينه کامل سر و گردن از جمله از نظر نشانه‌هاي مننژيت، تندرنس پوست جمجمه، محدود بودن دامنه حرکات يا گرفتگي عضلات با توجه به يافته‌هاي شرح حال بايد انجام شود.

 

بايدها

سردرد تنشي

به بيمار اطمينان دهيد که سردرد تنشي دوره‌اي، خودمحدودشونده است.

به عوامل مرتبط مانند استرس‌ها يا اختلالات عضلاني- اسکلتي (اختلالات مفصل تمپورومنديبولار و بد جفت شدن دندان‌ها) توجه کنيد.

افسردگي و مصرف بيش از حد داروها بر ميزان موفقيت درمان تاثير دارند (مسکن‌ها و ساير داروهاي مورد استفاده براي درمان سردرد مي‌توانند باعث سردرد ناشي از مصرف بيش از حد داروها شوند).

ورزش منظم و تغييرات سبک زندگي شامل مراقبه (meditation)، آرام‌سازي (relaxation) و تمرينات شناختي مي‌توانند در صورت مطرح بودن استرس به عنوان يک عامل مهم، کمک‌کننده باشند.

درمان دارويي کمتر کمک‌کننده است اما مي‌توان از داروهاي بدون نسخه يا در موارد معدود از داروهاي ضدالتهاب غيراستروييدي (NSAID) کمک گرفت. بايد از مصرف مسکن‌هاي قوي مثل اپيوييد‌ها خود‌داري کرد.

 

ميگرن

عوامل برانگيزاننده شامل قاعدگي، استرس، کم‌خوابي، ورزش ‌شديد و برخي غذاهاي خاص هستند. استفاده از جداول ثبت روزانه علايم براي شناسايي اين عوامل مي‌تواند در تعديل اين عوامل خطرزا مفيد واقع شود.

استفاده از رويکرد پلکاني براي درمان دارويي توصيه مي‌شود بدين ترتيب که اگر يک داروي خاص پس از 3 مرتبه استفاده غيرموثر بود از داروي بعدي استفاده شود. براي شروع بايد از مسکن‌هاي خوراکي ساده به عنوان مثال 1000 ميلي‌گرم استامينوفن يا 400 ميلي‌گرم ايبوپروفن ترجيحا در اشکال محلول به عنوان قدم اول استفاده کرد. براي توضيحات بيشتر به راهکارهاي انجمن مطالعات سردرد بريتانيا(1) (BASH) مراجعه نماييد.

انديکاسيون‌هاي درمان پروفيلاکسي شامل تعداد زياد حملات با وجود استفاده از درمان‌هاي حاد يا کاهش غيربهينه درد پس از درمان حاد هستند. اين مساله معمولا بر اساس قضاوت بيمار مشخص مي‌شود. داروهاي موثر در پروفيلاکسي بايد به مدت 6-4 ماه ادامه داده شوند و سپس براي مشخص شدن نياز يا عدم نياز به ادامه پروفيلاکسي، قطع گردند.

 

سردرد خوشه‌اي

تشخيص بموقع در مورد اين وضعيت بسيار دردناک ضروري است. خوشبختانه علايم اين نوع سردرد شاخص هستند.

درمان حاد مشتمل بر استفاده از اکسيژن (100 به ميزان 7 ليتر در دقيقه براي مدت 15-10 دقيقه در آغاز حمله)، ارگوتامين يا اسپري‌هاي بيني تريپتان و ليدوکايين داخل بيني است.

داروي خط اول براي پروفيلاکسي وراپاميل ترجيحا از نوع کوتاه‌‌اثر آن است (به ميزان 160-120 ميلي‌گرم سه يا چهار بار در روز).

ارجاع به نورولوژيست بايد انجام شود؛ مسکن‌ها نقشي در درمان اين نوع سردرد ندارند.

 

منبع:

Bal SK, Hollingworth GR. 10-



 بازگشت